Σημειώσεις- Παράδοση βιωμένη, ζωντανή και μεταβαλλόμενη   

12400027_917331741695136_33147770_o

Κανείς δεν περίμενε πώς ένα διήγημα του Παπαδιαμάντη μπορεί να είχε σχέση με έναν πίνακα του Bruegel του πρεσβύτερου, πώς αυτοί οι δύο θα μπορούσαν να συνδεθούν με τον Γάλλο φιλόσοφο Marc Auge και  όλοι αυτοί μαζί με τη σειρά τους θα μπορούσαν να συνδεθούν με τους χιλιάδες πρόσφυγες που καταφεύγουν στα νησιά του Αιγαίου. 

Μια σύνθετη διάλεξη; Ή μήπως η δύναμη της τέχνης και μια καλλιτέχνις-ομιλήτρια;

Στην πρόσκληση της ομάδας να μιλήσει για μια τέχνη που θέλει τον άνθρωπο περισσότερο συμμετέχοντα στη δημιουργία ενός έργου τέχνης παρά θεατή η Γεωργία Κακούρου Χρόνη ξεκίνησε με την παραδοχή πως μια τέτοια σχέση προϋποθέτει το διάλογο. Και κάπως έτσι ξεκίνησε την αφήγησή της.

Η εποχή μας έχει κάποια χαρακτηριστικά που κάνουν αυτή τη σχέση κάπως πιο δύσκολη. Τη δυσκολία αυτή δημιουργεί ο χρόνος όπως τον βιώνουμε σήμερα, τον καιρό της παγκοσμιοποίησης. Χρησιμοποιώντας το έργο του  Marc Auge έβαλε λόγια σε αυτό που καθένας βιώνει, έναν χρόνο που είναι πεπερασμένος-αποσπασματικός και την ίδια στιγμή άπειρος.

Ο χρόνος που άλλοτε κυοφορούσε την ελπίδα, το μέλλον υποσχόταν, στην εποχή μας έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Καθώς ο χρόνος έχει μετατραπεί σε συγχρονικότητα, όχι επικαιρότητα ο χώρος έχει και αυτός υποστεί μεταλλάξεις,  με το δημόσιο χώρος να περιορίζεται στο διαδίκτυο και τα ΜΜΕ να ομογενοποιούν την πληροφορία και τις αισθητικές προτιμήσεις.

Πως θα στηθεί μια διαλεκτική σχέση και επομένως η παραγωγή-ανάδυση ενός έργου σε αυτές τις συνθήκες; Για να είναι κάποιος σύγχρονος έχει ανάγκη το παρελθόν και το μέλλον. Διερευνώντας τη σχέση του εαυτού  με τον εαυτό, με τους άλλους και όλων αυτών με το χρόνο (παρελθόν, παρόν, μέλλον).

Η κ. Γεωργία προερχόμενη από την τέχνη του λόγου μας διάβασε «Το μοιρολόγι της φώκιας» του Α. Παπαδιαμάντη. Με τη φοβερή του γραφή ο συγγραφέας καταφέρνει σε μια σκηνή να παγώσει το χρόνο.

Σε αυτό το λογοτεχνικό παρόν οι λεπτομερείς περιγραφές του περιβάλλοντος έρχονται να δώσουν αξία στις καθημερινές συνήθειες των πρωταγωνιστών του ενώ παράλληλα κατορθώνουν να δείξουν την τραγική ειρωνεία της ζωής. Την ίδια στιγμή που αυτοί προσπαθούν κάποιος άλλος δικός τους δεν τα καταφέρνει «μια μικρά κόρη […] εγλίστρησε κι έπεσε, μπλουμ! Εις το κύμα. […] ο θόρυβος του αυλού έκανε να μην ακουσθή η κραυγή».

αρχείο λήψης

Κάπως έτσι στον ζωγραφικό πίνακα του Bruegel του πρεσβύτερου περιγράφονται τα διαφορετικά στιγμιότυπα. Ο Ίκαρος πέφτει στη θάλασσα ενώ ο αγρότης συνεχίζει να οργώνει τη γη του, ο βοσκός να φυλά τα πρόβατά του και στο λιμάνι να μπαινοβγαίνουν τα πλοία.

Σε αυτόν τον πίνακα είναι αφιερωμένο και ένα ποίημα του W.H.Auden.

«Πάνω στον ανθρώπινο πόνο:  πώς την καταλαβαίναν (οι Παλιοί Τεχνίτες)

Τη θέση του στη ζωή∙ πως έρχεται να μας εύρει»

 Αλλά που «και το φριχτό μαρτύριο πρέπει να πάει το δρόμο του».

Η συσχέτιση πεζού, ποιητικού λόγου και ζωγραφικής σε έργα που παρουσιάζουν γεγονότα που προκαλούν τον ανθρώπινο πόνο, σε ένα χώρο όπου για άλλους ανθρώπους η ζωή συνεχίζεται αμέριμνα.

Κάπως έτσι και εμείς συνεχίζουμε τη ζωή μας ενώ εκατοντάδες μετανάστες χάνουν τη ζωή τους προσπαθώντας να ξεφύγουν από τα δεινά ενός πολέμου και ενός «πολιτισμένου» κόσμου.

Επομένως, «πώς θα ζήσεις τα δύσκολα;» αναρωτιέται δίνοντας μια απάντηση από τον βουδισμό:

«α. Δεν είσαι ο μόνος και άλλοι έχουν υποφέρει πριν από σένα.

β. Στο κακό, κράτησε μια απόσταση, δες το από μακριά (το ίδιο και με το πολύ καλό).»

Μόνη εναντίωση η ουτοπία της εκπαίδευσης.

«Η ουτοπία της εκπαίδευσης, είναι η ουτοπία ενός κόσμου χωρίς θεούς, χωρίς φόβους και αδικίες, ισχυρού για να διασφαλίσει σε όλους το ευ ζην και για να αφιερωθεί στην περιπέτεια της επιστήμης και της τέχνης.» Marc Augé

Κατά τον Γκάνταμερ, η κατανόηση του λογοτεχνικού έργου μπορεί να εκληφθεί ως ένα είδος διαλόγου παρόντος-παρελθόντος που εν τέλει μας βοηθά να κατανοήσουμε τον εαυτό μας μέσω της «ενοποιητικής γέφυρας» της παράδοσης (Τέρι Ήγκλετον).

Στη σκληρότητα του κόσμου και στο δίπολο καταστροφή και αντίσταση, το δίπολο της ζωής μας, κάποιοι θα λέγαμε έχουν διαλέξει.

Ο ρόλος του χρόνου στην ανθρώπινη ζωή και η διαχρονική εναγώνια προσπάθεια του ανθρώπου να αντισταθεί στην σκληρότητα του κόσμου, κάτι που γεννά την ελπίδα.

«Η επιδίωξη της απεγνωσμένης κοσμικής προσπάθειας η οποία, στον άνθρωπο, παίρνει τη μορφή αντίστασης ενάντια στη σκληρότητα του κόσμου· και είναι αυτό ακριβώς που ονομάζω ελπίδα.»

Εντγκάρ Μορέν

Σας ευχαριστούμε πολύ. 

12400217_917331758361801_636249457_o (1)

Στο παρακάτω  σύνδεσμο θα βρείτε το πόστερ του εργαστηρίου καθώς, την παρουσίαση της κ. Γεωγίας Κακούρου Χρόνη καθώς και τα αναφερόμενα έργα:

https://www.dropbox.com/s/7cli4zxsa7veun7/Activate%20now-Workshop.pptx?dl=0

(σημειώσεις από το εργαστήριο για την τέχνη που πραγματοποίησε στο πλαίσιο της Local On 2+1 η Γεωργία Κακούρου-Χρόνη)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s